Rijdt je vader of moeder nog rond en is die binnenkort 75? Dan wacht er dit jaar een heel andere keuring dan een paar jaar geleden. Waar een arts vroeger soms in vijf minuten een handtekening zette, moet dat straks minstens een kwartier duren. Voor meer dan een miljoen Nederlandse automobilisten van 75 jaar en ouder verandert de manier waarop hun rijgeschiktheid wordt beoordeeld, en dat raakt niet alleen henzelf, maar ook iedereen die met hen meerijdt.
Wat er precies verandert bij de keuring
Vanaf dit jaar gelden er nieuwe richtlijnen van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen voor artsen die de medische keuring van 75-plussers afnemen. De belangrijkste wijziging: een keuring mag niet langer dan vijf minuten duren. Artsen moeten nu 15 tot 20 minuten uittrekken per patiënt, met aandacht voor bloeddruk, zicht en vooral medicijngebruik. Wie op keuring gaat, moet voortaan ook een actueel medicatieoverzicht van de apotheek meenemen.
Dat laatste is geen formaliteit. Veel medicijnen tegen bijvoorbeeld hoge bloeddruk, slapeloosheid of angst kunnen de reactiesnelheid beïnvloeden zonder dat de bestuurder dat zelf merkt. Tot nu toe werd daar in de haast van een korte keuring nauwelijks naar gekeken.
Waarom de keuring nu wordt aangescherpt
De aanleiding is een combinatie van klachten en zelfkritiek. Het CBR erkent zelf dat de kwaliteit van de keuringen te wisselend was, met verhalen van ouderen die na een paar minuten alweer buiten stonden met een goedkeuring op zak. Sommige keuringsartsen behandelden tientallen mensen per dag, wat een kritische beoordeling in de weg stond. De nieuwe richtlijnen, opgesteld samen met de beroepsverenigingen van keuringsartsen, moeten daar een einde aan maken.
Het past ook in een breder beeld: het aantal verkeersdoden in Nederland lag vorig jaar op het hoogste niveau in twintig jaar. Verouderende rijvaardigheid is daarbij maar één van de vele factoren, naast bijvoorbeeld afleiding door de telefoon. Wil je weten hoe de handhaving daarop reageert? Lees ook ons artikel over de focusflitser en de groeiende kans op een boete.
Wat het gaat kosten en hoe lang je moet wachten
De keuring valt niet onder de basisverzekering, dus de kosten zijn voor eigen rekening. Reken op zo'n 40 tot 80 euro, afhankelijk van de keuringsarts. Doordat de keuring straks langer duurt en artsen minder patiënten per dag kunnen zien, verwacht de sector ook langere wachttijden. Sommige keuringsartsen overwegen zelfs te stoppen omdat het financieel minder aantrekkelijk wordt om minder mensen per dag te zien.
Vanaf 75 jaar word je sowieso elke vijf jaar opnieuw beoordeeld, ongeacht hoe fit je bent. Bij twijfel over de gezondheid kan het CBR een kortere geldigheidstermijn opleggen, of doorverwijzen naar een specialist voor aanvullend onderzoek. Wie een aandoening heeft die het rijden kan beïnvloeden, krijgt in sommige gevallen ook een gratis rijtest bij het CBR zelf.
Ter vergelijking: van de ongeveer 95.000 automobilisten die jaarlijks een herkeuring aanvragen, wordt zo'n 2 procent afgekeurd. Dat percentage lijkt klein, maar met de nieuwe, grondigere aanpak verwachten keuringsartsen dat dit aantal iets kan stijgen, simpelweg omdat er nu daadwerkelijk tijd is om medicijngebruik en reactievermogen goed te beoordelen in plaats van een kwartiertje af te raffelen.
Word je onverhoopt toch afgekeurd, dan hoeft dat niet het einde van je mobiliteit te betekenen. Steeds meer gemeenten investeren in aangepast vervoer voor ouderen, van deelauto's met chauffeur tot flexibel regiovervoer. Het is minder vrij dan zelf achter het stuur zitten, maar wel een stuk veiliger dan doorrijden met een reactievermogen dat niet meer meekomt.
Meer techniek, minder ruimte voor twijfel
De strengere keuring staat niet op zichzelf. Ook de auto's van 75-plussers krijgen er langzaam maar zeker digitale ogen bij die eerder ingrijpen dan een mens dat zou doen. Sinds dit jaar zijn nieuwe automodellen verplicht uitgerust met extra veiligheidssystemen, zoals je kunt lezen in ons overzicht van wat er verplicht wordt in elke nieuwe auto. Handig voor iedereen, maar vooral voor bestuurders bij wie de reactiesnelheid iets minder scherp is dan vroeger.
Toch is die techniek geen vrijbrief. Automatische noodremsystemen en botswaarschuwingen kunnen een aanrijding voorkomen, maar ze grijpen soms ook in bij een simpel tikje tegen de bumper, met torenhoge reparatiekosten tot gevolg. Wat dat in de praktijk betekent, lees je in ons artikel over een kleine bumperbotsing met een dure rekening.
Zo bereid je je ouders voor op de nieuwe keuring
Heb je een vader, moeder of oom die dit jaar aan de beurt is? Begin op tijd, want het CBR raadt aan minstens zes maanden voor het verlopen van het rijbewijs al een afspraak te maken. Vraag samen een actueel medicatieoverzicht op bij de apotheek en loop van tevoren door welke aandoeningen relevant kunnen zijn voor de arts. Een eerlijk gesprek vooraf voorkomt verrassingen tijdens de keuring zelf.
Belangrijker nog: zie de langere keuringstijd niet als een sta-in-de-weg, maar als een eerlijkere inschatting van wat iemand nog aankan achter het stuur. Daar schortte het volgens het CBR zelf lange tijd aan. Voor de volledige regels rond de gezondheidsverklaring kun je ook terecht bij Rijksoverheid.nl. Wie zich goed voorbereidt, hoeft niet bang te zijn voor de nieuwe aanpak, maar wie het onderschat, riskeert een kortere geldigheidsduur of zelfs een afkeuring.